Hamid Ghanbari

نت تنبک مبتدی

نت تنبک مبتدی

نت تنبک مبتدی

04, 2022

آموزش تنبک را می توان اینگونه بیان کرد که با استفاده از آن می توان به تجزیه و تحلیل یک اثر پرداخت. از دیگر موارد این است که تا زمانی که نت را یاد نگیرید نمی‌توانید در زمینه موسیقی فعالیت داشته باشید؛ زیرا نت ها پایه و اساس موسیقی هستند. تنبک نوازی از کارهای حرفه‌ای محسوب می‌شود و اگر به این ساز علاقه دارید و قصد فعالیت دارید بهتر است ابتدا نت تنبک مبتدی را فرا بگیرید تا با اصول و پایه این ساز آشنا شوید.

نت خوانی و نت تنبک مبتدی

نت تنبک مبتدی از چهار بخش تشکیل شده است که شامل علامت ها، کشش ها، سکوت ها، اصطلاحات و تئوری موسیقی مشترک است. تنبک ۲۵۰ علامت مختلف دارد که هر کدام از آنها با توجه به نحوه نواختن آوای منحصر به فرد به خود را دارد که در این مقاله به آن می‌پردازیم. سکوت ها در نواختن این ساز از اهمیت ویژه برخوردار هستند و این علامت مانند علامت های کشش است. تنها تفاوت آن این است که نباید حرکتی انجام دهید. در نگاه اول شاید برایتان آسان باشد اما در قطعات مختلف این کار جزء کارهای سخت محسوب می شود.

سبک های مختلف در نت تنبک مبتدی

در نت تنبک مبتدی سبک های نت خوانی، سبک تک خط و سه خط را شامل می‌شود. در خطوط سه خط هر خط مربوط به بخش‌های پوست می باشد و اجرای آن در قسمت مرکزی است. خط دوم برای قسمت میانی تنبک و خط سوم برای قسمت کناره ها می باشد. این سبک نت خوانی مخصوص تنبک طراحی شده است. علامت ها و ریتم ها نوشته می شوند. در این سبک با علامت های مربوطه محل اجرای نت و نوع حرکت دست مشخص می‌‌شود.

خطوط حامل به واسطه خطوط عمودی قطع شده اند. به فاصله یک خط عمودی با خط دیگر بر روی خط حامل یک میزان گفته می‌شود. به اجزای تشکیل دهنده هر میزان، ضرب می‌گویند. ضرب ها از شکستن اجزای میزان به وجود آمده است.

انواع ریتم های مختلفی در نت تنبک مبتدی وجود دارد از جمله این ریتم ها، ریتم های های ساده ترکیبی و لنگ هستند.

ریتم ساده در نت تنبک مبتدی

ریتم ساده به سه دسته دو ضربی، سه ضربی و چهار ضربی تقسیم شده است. در دسته دو ضربی می توان به این ویژگی بارز اشاره کرد که این ریتم ها به این شکل اند که ضربه اول قوی و ضربه دوم ضعیف است. در سه ضربی ضرب اول قوی و ضرب های دوم و سوم ضعیف هستند.

ریتم چهار ضربی

در ریتم چهار ضربی، ضربه اول خیلی قوی، ضرب سوم قوی، ضربه دوم و چهارم ضعیف هستند. علاوه بر این نوع ریتم ها ریتم های ترکیبی هم هستند که در نت تنبک مبتدی می باشند. برای ساخت نت های ترکیبی هر کدام از نت های ساده را در عدد ٣/٢ ضرب می کنید و ریتم های متفاوت تشکیل می دهید.

ریتم های لنگ از ترکیب کردن چند نت ساده به وجود می آید. از اصول خاصی پیروی نمی کنند. به عبارتی ریتم های لنگ از ترکیب چند نت ساده و ترکیبی در میزان تشکیل شده اند.

هنگام نت نویسی برای سازها بهتر است این نکته را در نظر بگیرید. زمانی که جناب کرونل علینقی وزیری اقدام به ایجاد مدرسه موسیقی کردند و شاگردانی مانند استاد روح‌الله خالقی و ابوالحسن صبا را پرورش دادند، نت نویسی برای سازهای ایرانی با سبک نت نویسی غربی در ایران مرسوم شد. تا این زمان، ما این شکل نت نویسی برای سازهای ایرانی را نداشتیم.

استادان نت نویسی

ابوالحسن صبا

ابوالحسن صبا از شاگردان مکتب جناب وزیری اولین کسی بود که برای تنبک نت نویسی کرد. دست خط موجود از ایشان در خرداد ماه ١٣٣٧ در صفحه ٩ مجله موسیقی به چاپ رسید. این دست خط اولین سندی هست که در مورد نت نویسی تنبک و نت تنبک مبتدی دسترس داریم. استاد فعالیت‌های زیادی در زمینه نت نویسی و نوشتن قطعات مختلف برای سازهای دیگر داشتند اما متاسفانه این بخش به انتشار نرسید و کتاب منتشر نشد. از ایده های بکر و ناب ایشان می‌توانیم به آن استناد کنیم. بعد از این سند اولین کتابی که به صورت رسمی منتشر می‌شود، کتاب استاد حسین تهرانی است. ایشان یک هیئت تحریریه داشته‌اند و اساتیدی چون استاد فرهاد فخرالدینی، استاد هوشنگ ظریف، استاد پور تراب و اساتید دیگر در این هیئت حضور داشتند.

سیستمی که در کتاب نت نویسی کتاب استاد تهرانی استفاده شده، سیستم سه خطی است. در این سیستم سه خط حامل داریم که نت ها روی آنها نوشته می‌شوند. خط اول و ابتدا خطی برای صداهای بم یا باز ناحیه مرکزی تنبک، خط میانه برای صداهای متوسط و خط بالا برای صداهای زیر و اجرای تکنیک هایی مثل بک و پلنگ است. دیدگاه دیگری موازی با این سبک و نوع نگاه پیش رفته که به آن سیستم یک خطی می گوییم.

استاد صباح در نت نویسی تنبک بر اساس سیستم تک خطی عمل کرده بودند. به این شکل که نت ها را از نظر زمانبندی در کنار هم داشتیم و تکنیک ها به صورت علائم بالای نت ها نوشته می شدند و سه خط حامل وجود نداشت. به این سبک سیستم تک خطی می گوییم. این سیستم ادامه پیدا کرد به صورت موازی جلو آمده و امروزه ما هر دو مکتب و هر دو نگاه را برای نت نویسی تنبک و نت تنبک مبتدی استفاده می‌کنیم و سیستم تک خطی و سه خطی هر دو وجود دارند. استاد امیر ناصر افتتاح اولین کسی بودند که در بخش سیستم تک خطی گسترش بسیار چشمگیر و قابل توجهی داشتند.

در واقع نگاه ایشان همان نگاه ریشه‌دار استاد صباح بود. استاد افتتاح آن را تکامل بخشیدند و در دست نوشته هاشون از این روش استفاده کردند. اما دست‌نوشته‌های که به دست آوردیم رو دوست عزیزم حجم خاورزمینی جمع‌آوری کردیم ویرایش کردیم و در کتابی به عنوان کتاب استاد امیر ناصر افتتاح به انتشار درآوردیم. در ویرایش جدید نت هت کاملاً دسته بندی و منظم شده اند. به صورت قطعه درآمده اند و انتها و ابتدا برای آن ها در نظر گرفته شده است.

پس از درگذشت ایشان ما با شاگردانشان از جمله استادفرهمند، استاد اعیان و استاد البرزی دست نوشته های ایشان را جمع‌آوری کردیم و کتابی به صورت مدون به چاپ رساندیم. در آخر به کتاب نت نوشته‌های امیر ناصر افتتاح که توسط انتشارات نای و نی برای بار دهم به چاپ رسید.

ما در این مقاله به طور کلی در ارتباط با نت تنبک مبتدی و استادان بنام صحبت کردیم. برای یادگیری این ساز ابتدا بهتر است با آن آشنا شوید و برای این کار به مطالب آموزشی دیگر موجود در سایت استاد حمید قنبری مراجعه کنید.

Menu